Iedereen is GoedVolk: ‘Luisteren naar de stem van de natuur’

HEUVELRUG ‘Wonen in het groen voor de poort van Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug op wandelafstand van de trein’, wie wil dat niet? Deze vergezichten komen op in de gemeentelijke plannen voor het stationsgebied Driebergen-Zeist. Bestuurders dromen van een woonkern tot wel 2500 woningen en kantoren midden in het open, groene hart tussen Zeist, Driebergen en Odijk en dwars door ecologische verbindingen en ‘De Stichtse Lustwarande’. Eind 2024 wordt al besloten over omvang en locatie van de bouw, maar nog weinig inwoners in Driebergen zijn zich bewust van de impact die deze bouw kan gaan hebben. Een fundamentele vraag dringt zich op: heeft de natuur een stem bij de discussie en de besluitvorming over deze wilde plannen?

door Rafaël Lazaroms

Deze zaak staat niet op zichzelf. Grond in Nederland is schaars. Woningbouw, intensieve landbouw, bedrijven, energietransitie en recreatie eisen hun plaats op. In het gevecht om de ruimte is de natuur bijna altijd de verliezende partij. In de afgelopen twintig jaar is de verdeling van de ruimte overgeleverd aan de markt. Bezuinigingen en decentralisatie van rijkstaken hebben dit effect nog versterkt. Lokale overheden zijn vaak onvoldoende opgewassen tegen projectontwikkelaars en investeringsmaatschappijen, terwijl het Rijk door decentralisaties zijn grip op de ruimtelijke ordening is verloren. De schaarste aan grond en woonruimte in Nederland heeft de warme belangstelling van investeerders wat leidt tot roofbouw en prijsopdrijving. De gevolgen van jarenlang neoliberaal beleid zijn zichtbaar in het landschap. Onze gemeente is gelukkig nog relatief ongeschonden, maar een kijkje in bijvoorbeeld Brabant leert waartoe een ‘laisser faire beleid’ kan leiden: bedrijvenparken, opslagloodsen, megastallen, windmolens zijn als hagelslag uitgestrooid over het land. Een brede afweging over de verdeling van de ruimte ontbreekt of rammelt. De natuur, en vaak ook de lokale bevolking, hebben het nakijken.

ERKENNING NATUUR

Onze gemeente bezit een grote rijkdom aan natuur, biodiversiteit en cultuurhistorie. Dat schept een grote verantwoordelijkheid, maar kan het lokale bestuur deze groene weelde ook dragen? De commercialisering van het Henschotermeer en het Doornse Gat roept vragen op over de gemeentelijke regie en het weerstaan van de druk van het grote geld. Mensen moeten kunnen wonen, werken en recreëren. Maar hoe zorgen we ervoor dat de natuur wordt ontzien? Ik noem twee interessante initiatieven. In de eerste plaats zien we internationaal dat de rechter de natuur erkent als een zelfstandige rechtspersoon in juridische procedures. Een lokale actiegroep kan dan optreden als wettelijke ‘ambassadeur of voogd’ van een bos, rivier of natuurgebied. Voorbeelden in de VS, Canada, Nieuw-Zeeland en Spanje laten zien dat een dergelijk beroep op de rechter succesvol kan zijn. Onlangs heeft de gemeenteraad van  Eijsden-Margraten een motie aangenomen om de rivier de Maas deze bijzondere status te geven.

EIGEN STOEL

Een tweede initiatief is van oud-politicus Jan Terlouw die de natuur een stoel wil geven aan de bestuurlijke vergadertafels. Dit kan een gemeenteraad zijn, een stichtingsbestuur of de bestuurskamer van een bedrijf. Zou het niet van grote wijsheid getuigen als we een ‘Stoel voor de Natuur’ laten ontwerpen en deze een prominente plaats geven in de raadzaal in Doorn? Opdat we op de heuvelrug beter zullen luisteren naar de stem van moeder Aarde, waarvan we afhankelijk zijn en waarmee we allemaal onlosmakelijk zijn verbonden.

Meer informatie op www.iedereenisgoedvolk.nl/biodiversiteit