Het geheim achter het geklik in elke rotonde

Wie dagelijks over de snelweg naar het werk rijdt, kent de geluiden van zijn auto doorgaans goed. Een nieuw tikje of gekraak valt daardoor vaak op bij een rotonde, een afrit of het inrijden van een parkeerplaats. Zolang de auto normaal rijdt, ligt het voor de hand zo’n geluid te negeren. Bij de homokineet is dat echter niet verstandig, zeker niet in de natte en koude herfstmaanden.

Het scharnier tussen motor en wiel

Bij een auto met voorwielaandrijving gaat de kracht van de motor via de versnellingsbak en de aandrijfassen naar de voorwielen. Die wielen draaien mee met het stuur en bewegen op en neer met de vering, bewegingen die een starre as niet kan volgen. Daarom zit aan beide uiteinden van de aandrijfas een homokineet, een scharnierende koppeling die de kracht gelijkmatig doorgeeft, ook wanneer het wiel schuin staat of inveert.

In de homokineet lopen kogels of rollen in nauwkeurig gevormde banen. Het geheel is gevuld met vet en wordt afgeschermd door een rubberen of kunststof hoes, de manchet. Zolang die intact is, blijft het vet binnen en blijven vuil en water buiten.

Wanneer kou en regen hun werk doen

Een manchet staat bloot aan veroudering, warmte, opspattend steengruis en voortdurend buigen, waardoor na verloop van tijd een scheur kan ontstaan. In de herfst neemt de belasting toe. Bij lage temperaturen wordt rubber minder soepel, zodat een bestaande scheur bij elke stuurbeweging verder kan openen. Regenwater, resten van natte bladeren en vervuild sproeiwater van de snelweg dringen naar binnen, terwijl het vet door de draaiende beweging naar buiten wordt geslingerd.

Het weer veroorzaakt de schade dus niet, maar versnelt het proces wanneer de manchet al beschadigd is. Water en zand vormen met het resterende vet een schurend mengsel dat de kogels en banen aantast. Een scheur die in het najaar onopgemerkt blijft, kan zo in de winter tot een versleten homokineet leiden.

De signalen die de auto afgeeft

Een versleten homokineet kondigt zich meestal ruim van tevoren aan. De volgende signalen komen het vaakst voor.

Het tikkende geluid is vooral hoorbaar bij het verlaten van een rotonde of het keren op een parkeerplaats. Bij vetsporen loont het om de binnenkant van het wiel goed te bekijken. De experts van AUTODOC geven aan dat beschadigde hoezen verantwoordelijk zijn voor het merendeel van de homokineetproblemen. In geval van een beschadigde hoes zijn sporen van vet op de velg te vinden. Dit is duidelijk een ander smeermiddel dan lager- of chassisvet en heeft een groene of zwarte kleur.

Een tik of trilling hoeft overigens niet altijd van de homokineet afkomstig te zijn. Vergelijkbare klachten kunnen ook ontstaan door

• versleten stabilisatorstangen;

• versleten veerpootlagers;

• defecte wiellagers;

• onbalans in de wielen.

Het is daarom raadzaam de oorzaak door een garage te laten vaststellen voordat er onderdelen worden vervangen.

Van onschuldig geluid naar de vluchtstrook

Een versleten homokineet bezwijkt zelden plotseling, maar het geluid neemt geleidelijk toe. Uiteindelijk kan de speling zo groot worden dat het scharnier uit elkaar valt. De motor blijft dan draaien, maar de kracht bereikt de wielen niet meer, wat op een drukke snelweg of tijdens het invoegen gevaarlijk is. In het ernstigste geval loopt de homokineet vast en blokkeert het wiel, of breekt de aandrijfas. Zulke scenario’s zijn uitzonderlijk, maar tonen aan waarom uitstel geen verstandige keuze is.

Een kleine ingreep die een grote voorkomt

Een tijdig ontdekte scheur is meestal eenvoudig te verhelpen. Zolang de homokineet geruisloos en zonder speling werkt, volstaat doorgaans de vervanging van de manchet. De garage reinigt het scharnier, brengt nieuw vet aan en monteert een nieuwe hoes met klemmen. Is er al vuil binnengedrongen of is er een duidelijk tikken hoorbaar, dan moet de homokineet of de complete aandrijfas worden vervangen.

Opvallend is waar de kosten in dat geval zitten. Een reparatieset is online vaak al voor enkele tientjes te bestellen, terwijl het arbeidsloon in een garage al snel 300 tot 500 euro bedraagt. Dat verschil laat zien waarom een tijdig vervangen manchet zich ruimschoots terugbetaalt. Gemiddeld gaat een homokineet 80.000 tot 150.000 kilometer mee, afhankelijk van rijstijl, omstandigheden en onderhoud. Forenzen die dagelijks lange afstanden over de snelweg afleggen, bereiken die kilometerstanden sneller dan gemiddeld.

Automobilisten doen er goed aan de manchetten deze herfst te laten controleren tijdens een onderhoudsbeurt of de wissel naar winterbanden. Een inspectie van de wielkast neemt slechts enkele minuten in beslag en kan voorkomen dat de auto in de winterspits stil komt te staan op de vluchtstrook.