Oorzaken van piepende en schurende remmen na een vochtige nacht langs de gracht

Veel autobezitters in Nederland kennen het verschijnsel: na een nacht parkeren langs de gracht of op een vochtige plek maakt de auto bij het wegrijden een doordringend schurend of piepend geluid. Dit geluid verdwijnt meestal na enkele keren remmen, maar het roept bij veel bestuurders twijfel op over de veiligheid van het remsysteem. De combinatie van stilstaand water, een hoge luchtvochtigheid en een dalende temperatuur creëert een omgeving waarin de metalen onderdelen van het remsysteem extreem snel reageren met de omgevingslucht.

De voornaamste oorzaak van dit ochtendgeluid is de snelle vorming van een dunne laag vliegroest op het oppervlak van de remschijf. Remschijven worden over het algemeen gemaakt van gietijzer, een materiaal dat vanwege de uitstekende warmtegeleiding en wrijvingseigenschappen ideaal is voor het remmen, maar uiterst gevoelig is voor corrosie. Wanneer de auto stilstaat bij een gracht, verdampt er continu vocht dat neerslaat op het onbeschermde metaal van de schijf. Binnen enkele uren ontstaat er een oranje-bruine laag ijzeroxide op de plekken waar het metaal in aanraking komt met de buitenlucht.

Wanneer de auto ‘s ochtends in beweging komt, schuren de remblokken direct over deze kersverse roestlaag om het oppervlak weer schoon te maken, wat het karakteristieke schrapende geluid veroorzaakt. Bij het selecteren van geschikte vervangingsonderdelen voor het remsysteem remblokken voor auto’s helpt het om te kijken naar de specifikaties en materiaalsamenstelling die passen bij het specifieke gebruik van het voertuig. Zodra de roestlaag door de eerste remacties is afgesleten, herstelt het normale contactvlak zich en verdwijnt het bijgeluid vanzelf.

(De infographic laat zien hoe het metaal door het gietijzer en de vochtigheid tussen 3 en 5 uur ’s nachts snel oxideert. Daardoor ontstaat ’s ochtends een krakend geluid, en de afdeling kwaliteitscontrole wijst erop dat alleen velgen met ernstige corrosie vervangen moeten worden.)

Dat de staat van de remmen en de invloed van de omgeving een grote rol spelen in de verkeersveiligheid, blijkt uit cijfers van de periodieke voertuigkeuringen. Volgens het jaarlijkse onderzoeksrapport van het Duitse keuringsinstituut TÜV (TÜV Report) heeft ongeveer 10% van alle gecontroleerde voertuigen te maken met gebreken of slijtage aan de reminstallatie, waarbij ongelijkmatige slijtage door corrosie en vastzittende delen een van de meest voorkomende constateringen is. De experts benadrukken dat constante blootstelling aan vocht het verouderingsproces van remonderdelen aanzienlijk versnelt.

Waarom vliegroest zich binnen een paar uur vormt op de remschijf
De snelheid waarmee vliegroest ontstaat op gietijzeren remschijven heeft te maken med de afwezigheid van een beschermende laklaag op het wrijvingsvlak. Terwijl de rest van de auto beschermd is door verf en blanke lak, moet de remschijf kaal blijven om optimale wrijving te bieden. De combinatie van water, zuurstof en eventuele zouten in de lucht langs waterwegen vormt een ideale reagens voor een snelle oxidatitereactie.

Daarnaast speelt de microstructuur van het frictiemateriaal een rol. Op de plek waar het remblok tegen de schijf rust, blijft vocht langer vastzitten doordat de ventilatie daar minimaal is. Dit veroorzaakt een lokale ophoping van roest die bij de eerste omwenteling van het wiel een extra harde tik of piep kan veroorzaken.

De volgende omstandigheden versterken de vorming van vliegroest en het schurende geluid in de ochtend:

• Hoge luchtvochtigheid rond waterwegen: De nabijheid van stilstaand of stromend water houdt de plaatselijke relatieve luchtvochtigheid constant hoog.
• Lange stilstand van het voertuig: Hoe langer de auto ongebruikt blijft staan, hoe dikker de ontstane oxidatielaag op de schijf wordt.
• Pekel en strooizout in de winter: Zout versnelt de chemische corrosiereactie tussen water en gietijzer aanzienlijk.
• Regen na intensief gebruik: Warme remschijven die snel afkoelen in een vochtige omgeving trekken condensatie aan.

Het verschil tussen onschuldige vliegroest en ernstige remcorrosie
Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen de normale, oppervlakkige vliegroest en diepe corrosie die de veiligheid in gevaar brengt. Lichte vliegroest is een natuurlijk proces dat na twee of drie keer voorzichtig remmen volledig verdwijnt. De schijf ziet er daarna weer glanzend en glad uit, zonder merkbaar verschil in remkracht.

Als de auto echter wekenlang stilstaat nabij een gracht, kan de roest dieper in het gietijzer invreten. Er ontstaan dan putjes en een ongelijkmatig oppervlak dat niet meer schoon remt. Dit leidt tot blijvende trillingen in het rempedaal, een verminderde vertraging en een snellere slijtage van het frictiemateriaal.

Met de volgende maatregelen kan de invloed van vocht op het remsysteem worden beperkt:

1. Rijd na het wassen van de auto of na een rit door diepe plassen een kort stukje en rem een paar keer licht om de schijven droog te maken voordat de auto geparkeerd wordt.
2. Parkeer de auto bij langdurige stilstand bij voorkeur op een goed geventileerde plek of in een droge garage in plaats van direct langs de waterkant.
3. Controleer de remschijven regelmatig visueel op diepe groeven, roestranden aan de buitenijder en een ongelijkmatig slijtagepatroon.
4. Voorkom dat de auto weken achtereen op de handrem blijft staan in een extreem vochtige omgeving om vastkleven van de blokken te vermijden.

Wanneer het schurende geluid niet verdwijnt na enkele honderden meters rijden of wanneer er sprake is van trillingen in het stuurwiel tijdens het vertragen, is er meer aan de hand dan alleen oppervlakkige vliegroest. In dat geval is een controle van het mechanisme noodzakelijk om te bepalen of de onderdelen nog aan de veiligheidseisen voldoen.

Veelgestelde vragen

1. Is het schurende geluid ‘s ochtends schadelijk voor mijn remmen?
Nee, als het geluid na een paar keer remmen verdwijnt, is er geen sprake van schade. Het is simpelweg het wegschuren van de dunne laag oppervlakkige vliegroest die zich gedurende de nacht heeft gevormd.

2. Hoe kan ik zien of de roest op mijn remschijven te diep is?
Als er na een rit van enkele kilometers nog steeds donkere, ruwe roestvlekken of diepe groeven op het glimmende deel van de remschijf zichtbaar zijn, is de corrosie te ver ingevroren en moeten de schijven worden gecontroleerd of vervangen.

3. Waarom piepen mijn remmen wel bij het wegrijden, maar niet meer tijdens de rest van de rit?
Het piepen wordt veroorzaakt door het fijne roeststof en het veranderde wrijvingsoppervlak tussen het blok en de schijf. Zodra dit stof door de rotatie van het wiel en de wrijving is afgevoerd, herstelt de normale toonhoogte zich.