Ingezonden brief: Waar is de democratie gebleven in Utrechtse Heuvelrug?
30 juli 2025 om 07:21 Opinie Nieuws uit DriebergenDRIEBERGEN Als jurist en bewoner van Kraaijbeek in Driebergen heb ik mij dit jaar verdiept in het functioneren van onze lokale democratie. Ik heb vergaderingen gevolgd, raadsstukken geanalyseerd en gesprekken gevoerd met betrokkenen. Mijn conclusie is hard: het democratisch proces is hier tot decor verworden. College en raad zijn verkleefd geraakt.
In onze gemeente met ruim 50.000 inwoners werden het eerste halfjaar van 2025 twee schriftelijke vragen gesteld aan het college. Dat zijn er zestien per raadsperiode. Een gemiddeld raadslid stelt gedurende 4 jaar dus een halve vraag. Dat is geen democratische controle meer — dat is verlamming en zelfcensuur. Een raad die niet vraagt, stelt zich buiten spel.
Tijdens een recente commissievergadering spraken drie heren namens de Doornse Golfclub. Rustig, scherp, maar kritisch op de wethouder. De reactie van de raad? Geen vragen, geen interesse. Maar vooral een reflex: de wethouder moest worden beschermd. Als een zenuwstelsel dat niet denkt maar samentrekt zodra het geraakt wordt.
De gemeentelijke website is ook veelzeggend: ontoegankelijk, cryptisch, ontwijkend. Zoals ook het bestuur zelf zich gedraagt. De duale structuur – raad en college als gescheiden machten – bestaat hier vooral op papier. In werkelijkheid is er sprake van politieke samensmelting: raadsleden die zich niet verhouden tot het college, maar er onderdeel van lijken te zijn.
Nog een voorbeeld: in 2025 werd in onze gemeenteraad geen enkele motie verworpen. Alles wordt aangenomen. Geen conflict, geen botsing, geen wezenlijk debat. Wat bedoeld was als instrument van tegenspraak is verworden tot ritueel. Terwijl dualisme juist vraagt om wrijving, het uitvergroten van verschillen, en het controleren van de macht. Waar moties nooit sneuvelen, is de democratie gestold.
Ik was bij een raadsvergadering. Die begon met een vól uur taart, speeches, cadeautjes uitdelen en fotomomenten. Geen enkel inhoudelijk woord. En de burgemeester glom: ,,Dit is goed voor de lokale democratie.” Nee. Dit is een clubavond. Dit is het einde van de lokale democratie.
In het dossier Kraaijbeek zien we dezelfde verlamming. Een regionale zorginstelling wist zich via aantoonbare misleiding vastgoed en vermogen ter waarde van 10 tot 20 miljoen euro toe te eigenen – over de ruggen van tachtig bewoners. Dat is geen klein bier. Maar wat doet de gemeente? Wegkijken. Want de wethouder wil hier zo graag huisjes bouwen. Terwijl NRC en Follow the Money dit breed uitlichtten, bleef het ijzig stil.
Toen wij als bewoners eindelijk door burgemeester Naafs en wethouder Jorg werden uitgenodigd, kregen we geen gesprek over de feiten. We kregen een reprimande. Als we onze toon niet matigen, hoeven we niet op hulp of samenwerking te rekenen. Het college als dreigende ouder. Dat is geen bestuur, dat is conditionering: wie zwijgt wordt beloond, wie spreekt wordt buitengesloten.
Ik geloof zo dat raadsleden oprecht hun best doen. Maar ze opereren in een systeem dat afleert om tegenspraak te bieden. Een benauwde omgeving, waar stilte loont en vragen verdampen. Wie wél spreekt, moet moed hebben. Dat zegt alles. Als bewoner van Kraaijbeek heb ik ervaren wat er gebeurt als je opstaat: ontwijking, afweer, kilte.
Maar wie verantwoordelijkheid draagt, hoort die ook te nemen. Niet achterover leunen. Niet meelopen. Niet wegduiken.
Democratie is geen vriendennetwerk. Het is confrontatie, waarheid, en het lef om macht te begrenzen. Dat is niet wat ik hier op de Heuvelrug proef.
door Thijs Heslenfeld
www.kraaijbeek.nl
