Iedereen is GoedVolk: Vooral bestrijdingsmiddelen op maïsland

HEUVELRUG Het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de landbouw is een bron van zorg voor veel mensen. Het brengt vooral bewoners in actie die dicht bij landbouwgrond wonen met een hoog middelengebruik. Door het hele land zijn bewoners de laatste jaren hierover rechtszaken begonnen tegen gemeenten en agrariërs. De rechter heeft verschillende keren het gebruik van bestrijdingsmiddelen op specifieke locaties verboden of beperkt. Reden om in te grijpen is dat het gezondheidsrisico niet goed is meegenomen bij goedkeuring van het middel en dat gemeenten steken laten vallen bij het beschermen van kwetsbare groepen zoals schoolkinderen.

door Ben Vollaard

Hoe zit het in de gemeente Utrechtse Heuvelrug met het gebruik van bestrijdingsmiddelen door de landbouw? Daar kijken bewoners uit de werkgroep Biodiversiteit van GoedVolk naar, waaronder ikzelf. Ik heb een achtergrond in de milieueconomie. Elke economische activiteit brengt schade aan milieu en gezondheid met zich mee; de vraag hoeveel schade acceptabel is. Bewoners spelen bij het beantwoorden van deze vraag een belangrijke rol, omdat in de politiek korte termijn economisch gewin regelmatig voorrang krijgt boven het belang van een gezond milieu. Het gebruik van bestrijdingsmiddelen verschilt sterk tussen gewassen. Eerste stap is daarom uitzoeken hoe het landbouwareaal eruitziet, aan de hand van de basisregistratie gewaspercelen. In de gemeente Utrechtse Heuvelrug blijkt bijna driekwart van het areaal natuurlijk of blijvend grasland. Natuurlijk grasland kent géén middelengebruik. Blijvend grasland kent weinig middelengebruik. Vaak wordt het één keer in de twee, drie jaar bespoten, bijvoorbeeld tegen zuring.

De rest van het areaal bestaat goeddeels uit tijdelijk grasland, in rotatie met groenvoedergewassen, vaak snijmaïs, en uit land nu in gebruik voor groenvoedergewassen. Het middelengebruik ligt hier hoger. Vóór wisseling naar maïs wordt het gras soms doodgespoten met glyfosaat, wat de typische gele velden oplevert. Glyfosaat is omstreden. Net als andere bestrijdingsmiddelen verspreidt glyfosaat zich uiteindelijk breed in het milieu. Het is bekend dat het de biodiversiteit en de bodem- en waterkwaliteit schaadt. Ook wordt het middel in verband gebracht met ziektes als kanker en Parkinson, al is het moeilijk een oorzakelijk verband aan te tonen. Bij snijmaïs wordt meestal één keer middelen gespoten tegen onkruid. Mechanische onkruidbestrijding met een eg is aanvullend, maar werkt alleen goed bij droog weer. De gebruikte middelen lijken niet onschuldig. Rond maïsakkers is sprake van sterfte van broed van roofvogels, meldt onderzoeksinstituut CLM. De kuikens verliezen hun veren en gaan dood. In de dode vogels werden bestrijdingsmiddelen gevonden die deze aandoening kunnen veroorzaken. Verder onderzoek is nodig om een hard verband aan te tonen. De onderzoekers vonden ook allang verboden middelen in de dode roofvogels. Dat is een ander probleem: niet alleen verspreiden bestrijdingsmiddelen zich breed, ook verdwijnen ze niet uit het milieu. Hoewel het middelengebruik in de gemeente Utrechtse Heuvelrug dus duidelijk lager ligt dan in gebieden met veel akkerbouw of tuinbouw, is het zeker niet onschuldig. Volgende stap is onderzoeken welke rol de gemeente heeft bij het bestaande middelengebruik, vooral op maïsland.

Benieuwd naar de werkgroep biodiversiteit van GoedVolk? Kijk op: www.iedereenisgoedvolk.nl