Iedereen is GoedVolk: ‘Nachtverlichting uit, biodiversiteit aan’

HEUVELRUG In de media verschijnen met regelmaat berichten over de achteruitgang van biodiversiteit. Veel maatregelen die getroffen worden liggen redelijk buiten onze invloedssfeer. Andere maatregelen zoals bijvoorbeeld het vergroenen van je eigen tuin zijn wellicht bekend. In dit stuk stip ik kort een onderwerp aan waar u als de lezer wellicht nog niet eerder over nagedacht heeft: het effect van kunstlicht.

door Sjoert Pegge

Dat nachtelijk kunstlicht een aantrekkingskracht heeft op verschillende dieren, zal geen verrassing zijn. Denk bijvoorbeeld aan de nachtvlinders die aangetrokken worden door licht. Dit licht blijkt echter het leven van de nachtvlinders te verstoren. Zodra nachtvlinders in de buurt van licht komen, gaat een behoorlijk aantal alweer ‘in rust’ aangezien het in hun beleving alweer dag is. Per saldo maken ze minder vlieguren waardoor het vinden van bijvoorbeeld soortgenoten lastiger is. Uit onderzoek blijkt ook dat vrouwelijke nachtvlinders onder invloed van licht minder lokstoffen maken waardoor ze moeilijker te vinden zijn voor mannetjes. Nachtvlinders die worden aangetrokken door licht, blijken volgens monitoring van de Vlinderstichting het hardst achteruit te gaan. De Vlinderstichting heeft een Landelijk Meetprogramma Nachtvlinders waar je ook zelf als particulier een bijdrage aan kunt leveren. In onze tuin hebben we in 2024 alleen al circa 260 soorten nachtvlinders waargenomen, waarbij vooral de hele grote nachtvlinders grote pluspunten bij onze kinderen scoren. Zo zagen we dit jaar voor het eerst het - volgens de Rode Lijst - bedreigde lindeherculesje. Rupsen van deze soort komen af op loofbomen als berk, wilg, es en sleedoorn.

INVLOED KUNSTLICHT

Niet alleen nachtvlinders ondervinden hinder van kunstlicht. Zo blijken verschillende soorten vleermuizen gebieden met verlichting te mijden. Bedenk eens dat een vleermuis wel duizend muggen per nacht weg kan werken. Egels vinden verlichting niet erg als ze weten waar lekker eten te krijgen is, maar uit onderzoek blijkt wel dat egels er de voorkeur aan geven om zich te verplaatsen via donkere corridors. Koolmezen slapen normaliter op donkere plekken en zitten dan stil. Onder invloed van verlichting blijken koolmezen onrustiger te slapen. Daarnaast beginnen kool- en pimpelmezen eerder met zoeken naar voedsel op verlichte plaatsen. Hierdoor hebben deze mezen overdag meer rustmomenten nodig. Bij sommige vogelsoorten blijkt kunstlicht het seksuele gedrag te beïnvloeden. Hoe dichter een nest bij een lichtbron is gelegen, hoe minder buitenechtelijke jongen er geboren worden. Planten in de buurt van kunstlicht blijken eerder in blad en bloei te komen, terwijl ook blijkt dat onder invloed van licht de bestuivers minder graag langs komen met vervolgens minder zaadproductie tot gevolg.

LICHTVERVUILING

Steeds meer bedrijven en gemeenten denken na over verlichting. Verlichting in kantoren kan ’s nachts uit en ook de verlichte reclameborden hebben ’s nachts niet zo veel zin. Welke actie kun je nou zelf nemen? Zet ’s avonds de verlichting uit in ruimtes waar je toch niet bent (bijvoorbeeld de schuur of  in de tuin). Werk eventueel met een timer of bewegingssensor op buitenverlichting. Gebruik tuinlampen met zacht licht waarbij het licht niet omhoog schijnt. Simpel toch?

Meer informatie op www.iedereenisgoedvolk.nl/biodiversiteit