Kijk op cultuur: Tulpen uit Amsterdam of Turkije?

HEUVELRUG ‘Als de lente komt, dan geef ik jou tulpen uit Amsterdam…’ Wie kent dat liedje niet? Maar tulpen komen helemaal niet uit Amsterdam. En die lente? Die is al voorbij want op 1 juni brak officieel de meteorologische zomer aan.

door Nicole van der Schaaf

Tulpen, van oudsher heel kleurrijk om als bosje cadeau te doen en als je dat in de lente doet is de kans groot dat het om de echte Hollandse tulp gaat van Keniaanse bodem bijvoorbeeld. De tulp uit de volle grond op onze groene Heuvelrug is nog ver te zoeken en eigenlijk hoort die bol hier ook helemaal niet thuis. Dus als u toch aan de tulp wilt: plant de bollen in potten of bakken op het terras maar vooral niet tussen de inheemse planten in een natuurlijke tuin.

De tulp is een simpel bolletje met een indrukwekkende staat van dienst en een lange, bewogen geschiedenis. De sierwaarde van de tulp werd pas ‘ontdekt’ nadat de wilde voorvader van de tulp gemigreerd was naar Turkije. Daar koesterde en cultiveerde men de tulp opdat er nog mooiere, grotere bloemen ontstonden en nog meer kleurschakeringen mogelijk waren. Sultan Soleiman de Grote (1495-1566) was een groot liefhebber en promotor van de tulp. De periode dat hij in Turkije aan de macht was, kreeg daarom de titel ‘Tulpentijd’. 

Via diverse diplomatieke betrekkingen kwam de tulp naar Europa; aanvankelijk naar Wenen waar de tulp een plekje kreeg in de kruidtuin van keizer Maximiliaan II waar de beroemde plantkundige Carolus Clusius de scepter zwaaide. Omstreeks 1592 kwam deze Clusius naar Nederland waar hij benoemd werd tot directeur van de Hortus Botanicus in Leiden. Hij was het die de tulp in ons land introduceerde evenals tal van andere (sier)planten. De populariteit van de tulp had ook een keerzijde; doordat veel mensen tulpenbollen gingen zien als een begerenswaardige bol waar je wel eens rijk mee kon worden, stegen de prijzen enorm. Die woekerprijzen hielden geen stand en het duurde maar een paar jaar totdat de tulpenbol weer kelderde en de prijzen weer normaal werden. Deze ‘Tulpenkoorts’ was een zeepbel waarover heel wat afgeschreven is. De echte waarheid over deze periode is onlangs in boekvorm verschenen: ‘Tulpenkoorts, 1636-1637, Mythe en werkelijkheid, door Henk Looijesteijn en Annemarie Vels Heijn.

En wie na het lezen van deze tulpengeschiedenis volgend voorjaar bloeiende tulpen in zijn of haar tuin wil, moet de bollen planten in het najaar; ongeveer in sept./okt. Plant ze niet te diep in losse, lichte grond en niet te ver uit elkaar. Losse groepjes bollen is aardiger dan zo hier en daar een verdwaalde tulp. Aan het eind van de zomer moeten die bollen weer de grond uit; laat ze op een droge, vorstvrije plaats overwinteren en plant ze weer in het vroege voorjaar. De beste verzekering dat ze in het volgende jaar weer zullen bloeien krijg je door de bloemen te plukken als ze vol in bloei staan. De bol kan dan al zijn energie weer opslaan in de bol voor een volgende bloei. In een vaas op tafel of cadeau doen dus. 

Maar, voor de Heuvelrug (natuur)tuinen is er een soort tulp die beter aansluit bij de hedendaagse ideeën over tuinen: de Tulipa Tarda. Een vrolijk, klein tulpje, geel met een wit randje, dat vroeg in het voorjaar bloeit en kan verwilderen. Hij hoeft dus niet de schuur in tijdens de winter maar kan in de grond blijven en zal in het voorjaar weer verrassen! 

Tip: Open Heuvelrugtuinen route: zaterdag 27 juni!

Reageren? kunstenvliegwerk@caiway.nl