Vijf jaar Utrechtse Heuvelrug: Sybe Streekstra uit Driebergen

De gemeente Utrechtse Heuvelrug bestaat vijf jaar. De gemeenten Amerongen, Doorn, Driebergen, Leersum en Maarn werden op 1 januari 2006 samengevoegd tot één nieuwe gemeente. In een artikelenreeks praat een aantal hoofdrolspelers over de totstandkoming van de nieuwe gemeente. Er wordt ook gekeken of de herindeling heeft opgeleverd wat ze er van hadden verwacht. In deze vijfde aflevering is het woord aan Sybe Streekstra, voormalig VVD-raadslid in Driebergen.

door John Spijkerman

DRIEBERGEN - Boven het deurkozijn in zijn woonkamer hangt een Delfts blauw bord met daarop een tekst van Jan Pieterszoon Coen uit 1623: ‘Al ware de doot op de lippen. Daeromme moet men nog geen couragie verliesen’. De tekst lijkt goed te passen bij historicus Sybe Streekstra. Ook hem kan een zekere mate van moed niet worden ontzegd. Eerst in zijn strijd tegen de herindeling en later als eenmansfractie in de gemeente Utrechtse Heuvelrug. Zijn eigenzinnigheid heeft hem geen windeieren gelegd. Inmiddels telt de Burger Vertegenwoordiging Heuvelrug (BVH) drie zetels in de gemeenteraad.

Sybe Streekstra was van meet af aan fervent tegenstander van herindeling van Driebergen met de Heuvelrugdorpen Amerongen, Leersum, Doorn en Maarn. ,,In Driebergen hadden we weinig of geen contacten met die andere gemeenten. We hadden er geen binding mee. Zeist vond ik het meest logisch, omdat Driebergen Rijsenburg daar veel meer mee heeft. Mijn voorkeur was Driebergen, Doorn en Zeist. Dan had je een gemeente gehad met bijna 100.000 inwoners. De gemeente Utrechtse Heuvelrug kan nu met 50.000 inwoners geen vuist maken naar andere overheden’’, vindt Streekstra. ,,Deze herindeling is ons politiek door de strot geduwd, onder andere door de provincie. Het was een politiek machtsspel.’’

Streekstra vertelt dat er in in 2004 in Driebergen onder de bevolking een opiniepeiling of referendum werd gehouden over de herindeling of zelfstandigheid. ,,Inwoners kregen een kaart thuis die ze konden terug sturen. Zestig procent was tegen. Een gedeelte van bevolking wilde wel met Zeist en een gedeelte wilde met Doorn en Maarn. Maar de Driebergse gemeenteraad heeft de uitslag van die peiling naast zich neergelegd.’’ Zes Driebergse raadsleden stemden uiteindelijk tegen herindeling van de MALDD-gemeenten. Daaronder de VVD-fractie, SGP en CDA-raadslid Frits van Schaik. Maar ook de PDR in Driebergen (een samenwerkingsverband van PvdA en GroenLinks) was verdeeld, weet Streekstra. Dat links Driebergen toch voor herindeling stemde, kwam door carrièremotieven van de toenmalige PDR-fractievoorzitter Wim Zoet, denkt Streekstra. Deze wilde volgens hem graag wethouder worden in de nieuwe gemeente Utrechtse Heuvelrug.

Streekstra kan zich nog steeds boos maken over de ‘dubieuze rol’ die burgemeester Hein Bloemen volgens hem bij de herindeling heeft gespeeld. Bij zijn benoeming had de minister tegen Bloemen gezegd dat hij een herindeling niet in de weg mocht staan. ‘Onbegrijpelijk’, vindt Streekstra. ,,Als je burgemeester bent, sta je op de barricaden voor je inwoners. Ik vind dat Hein Bloemen geen heldenrol heeft gespeeld.’’

Driebergen was de meeste gezonde gemeente van de vijf MALDD-gemeenten, betoogt Streekstra. ,,Wij hoefden niet te worden heringedeeld. De andere gemeenten wel. Daar was het een puinzooi.’’ Streekstra wilde niet te snel akkoord gaan met de herindeling, ook niet nadat zijn eigen VVD had besloten het verzet tegen de herindeling op te geven. Streekstra daarentegen wilde zo lang mogelijk doorgaan. ,,Ik vond niet dat je je hoofd te snel in de schoot moest leggen.’’ Op het moment dat de Eerste Kamer akkoord zou gaan met de herindeling, was het voor Streekstra nog vroeg genoeg. De VVD-Driebergen kon de houding van het recalcitrante raadslid niet waarderen. ,,Ik werd uit de fractie gezet door het bestuur en gevraagd m’n zetel ter beschikking stellen omdat ik tegen was.’’ Aanvankelijk wilde Streekstra stoppen als raadslid, maar uiteindelijk koos hij ervoor om samen met Frits van Schaik, die inmiddels uit de CDA-fractie in de Driebergse raad was gestapt de tweemansfractie ‘sociaal/liberaal Driebergen in de raad te introduceren. Pas later bij de uiteindelijke herindeling ontstond Burger Vertegenwoordiging Heuvelrug. Streekstra sloot zich wel aan bij het Comité Herindeling Nee dat probeerde de herindeling tegen te houden. Het was eigenlijk tegen beter weten in. ,,We hadden allemaal zoiets dat je het niet kon tegenhouden.’’

Bij de eerste gemeenteraadsverkiezingen voor de nieuwe gemeente Heuvelrug in november 2005 deed Streekstra mee met de inmiddels nieuw opgerichte partij Burger Vertegenwoordiging Heuvelrug. Hij kreeg vooral stemmen uit Driebergen en behaalde één zetel. Inmiddels begint de BVH ook voet aan de grond te krijgen in de andere voormalige Heuvelruggemeenten. De partij sleepte drie zetels in de wacht bij de verkiezingen in 2010. De BVH werd voornamelijk groot door haar verzet tegen de bouw van het nieuwe gemeentekantoor. Streekstra zegt het vooral niet eens te zijn geweest met de manier waarop de besluitvorming over het gemeentekantoor was geregeld. Nu kreeg het college carte blanche, terwijl de raad veel duidelijker eisen had moeten stellen bij de bouw. ,,Moet je investeren in een kantoor dat je eigenlijk niet nodig hebt? Waarom huren we niks? Het hele gemeentekantoor wordt te duur.’’ Bovendien zal de bouw van een gemeentekantoor in Doorn in dat dorp zorgen voor een verkeersinfarct, voorspelt hij. Streekstra vindt trouwens dat het nieuwe gemeentekantoor nooit in Doorn gebouwd had moeten worden, maar in Driebergen. ,,Bij het station, want dat is gemakkelijk bereikbaar met het openbaar vervoer. Bovendien had de gemeente dan veel meer grip gehad op de ontwikkeling van het stationsgebied en hadden daar kantoren, winkels en woningen gebouwd kunnen worden. ,,Een gemiste kans’’, vindt Streekstra, want nu bepaalt ProRail de ontwikkeling van het stationsgebied. Als Driebergen samen met Zeist zou zijn gegaan, had het stationsgebied een heel andere ontwikkeling hebben gekregen dan nu, weet hij zeker.

Streekstra vindt dat de herindeling Driebergen niet veel goeds heeft gebracht. ,,In Driebergen hadden we een uitstekende sociale dienst, die dichtbij de mensen stond. Mede door de herindeling moesten we overstappen naar de Regionale Sociale Dienst omdat andere fusiegemeenten daarbij inmiddels waren aangesloten.’’

Hij vindt het lastig voordelen van de herindeling te bedenken. ,,Politiek gezien is men klein blijven denken. Deze gemeente wordt slecht bestuurd. Het is een voorzichtige gemeente die geen vuist kan maken. Er zijn geen krachtige wethouders. De burgemeester is bindend, maar hij is geen zware bestuurder. Hij had nooit de wethouder Wim van Wikselaar alleen moeten laten gaan terwijl de andere wethouders bleven zitten’’, vindt Streekstra.

,,Mensen zijn van goede wil, maar het zijn pietepeuteraars.’’ Streekstra geeft een voorbeeld: ,,Toen het laatst glad was en er veel sneeuw lag, vraagt een raadslid of de wethouder er niet voor kan zorgen dat de mensen een zakje zout kunnen halen bij de gemeentewerf’. Ik vind dat allemaal ‘heel benepen’. Dat zie je terug in het ambtelijk apparaat’’, vindt Streekstra. ,,De grote fout is gemaakt bij het opstellen van het sociaal statuut. Daarin stond dat niemand werd ontslagen. Ambtenaren uit de kleine gemeentes kregen in hun nieuwe functies opeens veel te veel verantwoordelijkheid.’’ Het zorgde voor een ‘benepen denken’. Voordat een ambtelijk apparaat na een herindeling een beetje op de rails staat, ben je zestien jaar verder, denkt Streekstra.

Ook het groene karakter van de gemeente ziet hij niet perse als een pré. ,,We zorgen hier beter voor de dieren en de bomen dan voor de mensen.’’ Positief is ook dat het na de herindeling niet substantieel duurder is geworden voor de burgers. ,,Maar de grootste verschuiving in Driebergen was dat de vuilniszakken zijn vervangen door kliko’s, dat de vuilnis op maandag wordt opgehaald in plaats van op vrijdag en dat het glaswerk niet meer wordt opgehaald. Dat noem ik gekscherend ‘de grote veranderingen’. Ondanks al zijn bedenkingen geeft Streekstra de nieuwe gemeente net een voldoende. ,,Een zesje’’. De voordelen komen misschien met deze nieuwe gemeenteraad, hoopt hij. ,,Ik hoop dat ze meer in grote lijnen gaan denken.’’