'Oude, mooie affiches zijn waardevol'
6 mei 2026 om 09:13Nicole van der Schaaf
HEUVELRUG De Heuvelrug staat en hangt er vol mee: affiches. In ieder dorp, op iedere verbindingsweg, in eetgelegenheden, winkels en andere openbare plekken. En al die affiches ‘dragen’ een boodschap of dat nu een aanmoediging is om een bepaald product te kopen, een voorstelling te bezoeken of als aankondiging van een event. Maar, bekijkt u die afbeeldingen ook echt? En wat ziet u dan, de boodschap of de typografie, de vormgeving van de plaat?
Ik ben eens gaan opletten wat er zoal op onze Heuvelrug hangt, niet voor de inhoud maar voor de vorm, de typografie en de uitstraling. Conclusie: de meest affiches zijn foeilelijk, veelal gemaakt met trucs en tips van een fotobewerkingsprogramma. Kortom, die affiches wil je in de toekomst niet onderbrengen binnen de categorie ‘posterkunst’. En dan heb ik het nog niet eens over de verkiezingsplakkaten; de allerergste. Gelukkig worden die meestal geformeerd op daarvoor bestemde tijdelijke schuttingen. Die ‘tronieverzamelingen’ sieren de dorpen niet. Waarom hebben die partijen toch de neiging om de lijsttrekker prominent op zo’n plaat te zetten. Opdat wij allemaal een gezicht uitkiezen waar we op stemmen en niet op een partijprogramma?
Mooi voorstel en een reuze verbetering: laat een eenzelfde ontwerper voor alle verkiesbare partijen een affiche ontwerpen met alleen de naam (afkorting) van de partij en het belangrijkste item uit het desbetreffende programma. Dan kiezen we geen gezicht maar de inhoud en krijgt de totale collectie affiches enige verzamelwaarde!
Want, affiches zijn en blijven een verzamelobject; er is al sinds 1999 een bekende afficheveiling in ons land: Van Sabben Poster Auctions.
Oude, gave affiches (en vaak niet eens erg oud) kunnen een aardig kapitaaltje opbrengen op zo’n veiling.
PostNL heette ooit PTT (Staatsbedrijf der Posterijen, Telegrafie en Telefonie). En die PTT heeft ervoor gezorgd dat dat er in ons land omstreeks 1920/30 een ware cultuuromslag tot stand kwam wat betreft drukwerk binnen het openbaar domein. Al het drukwerk van en rondom PTT -postzegels, affiches, folders en zelfs ook meubilair in postkantoren ed., werd vanaf die jaren ontworpen door belangrijke kunstenaars.
‘…..het Rijksdrukwerk is leelijk, leelijk, leelijk, d.i. driewerf leelijk in lettervorm, in zetwerk en in papier, de drie hoofdelementen, waaruit het drukkarakter is samengesteld’. Aldus de heer J.F. van Royen voordat hij in 1920 secretaris werd van het Hoofdbestuur van PTT. Zijn aanstelling betekende de start van een zeer succesvolle divisie Kunst en Vormgeving waarvoor een reeks bekende kunstenaars opdrachten uitvoerden. ‘Kunst en Vormgeving’ mondde uiteindelijk uit tot de, ook buiten de landsgrenzen beroemd geworden ‘Esthetische Dienst van PTT’ die zelfs een volledige wetenschappelijk staf had. Het qua vorm en belettering oogstrelende drukwerk van PTT inspireerde ook andere bedrijven om hun kwaliteiten op een betere manier onder de aandacht van het publiek te brengen. Affiches kregen museale waarde en aandacht totdat de ‘voortrekkers’ van PTT verdwenen en KPN het stokje overnam. PostNL werd een feit en Kunst en Vormgeving werd minder belangrijk. En zie, op straat vinden wij vooral veel lelijk knip- en plakwerk op de billboards. Hebt u nog mooie, oude affiches op zolder: www.vansabbenauctions.nl
[Re: kunstenvliegwerk@caiway.nl