column
5 mei 2026 om 07:52Onvoltooid verleden tijd (WOII)
Juist in deze week moest ik terug denken aan Huis Doorn tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een filmscript waardig. Wonend binnen de hekken van Huis Doorn, beschermd tegen de 'boze' buitenwereld, de Nederlandse families Hardeman, Petersen en Barneveld. Met eigen koe, groentetuin en brandhout. Voor de kinderen een waar eldorado. Wilhelms vrouw Hermine veelal in nazi Duitsland, om daar haar eigen 'zaak' te bepleiten. En Wilhelm? Een eenzame man, turend naar de poort, wachtend op hen die niet meer zouden komen. De mogelijk meest gefotografeerde man ooit. Hier onder; de aller laatste foto!
In het poortgebouw huisden alleen maar Duitsers. Herr Josephs, hij ging over de uniformen en de vele tapijten van de Keizer. Daarvan hebben we er nog één aangetroffen in het zogenaamde Paushuis in Utrecht. Dan hebben we nog Herr en Frau Groß. Wilhelms en, later ook, Von Ilsemann's kok. Dan hebben we ook nog Leutnant Bahl en tenslotte Fräulein Brandt wier verschijning alle mannen harten sneller liet kloppen. Hierdoor wist zij zich een machtspositie te verwerven. Zoals vervangend commandant bij calamiteiten.
Wilhelm had zich bij Hitler onmogelijk gemaakt. Hij had weinig met de nazi's. Het leggen van een krans, juist ook, voor de gevallen Nederlanders op de 'Greb' en een beledigend 'felicitatie' telegram aan Hitler (bron NIOD) toen Parijs gevallen was en nog zo veel meer. De reden dat hij verder geen Duits bezoek meer mocht ontvangen. Daar moest de zogenaamde Feld Polizei voor zorgen, zeg maar de militaire politie. Aangevuld met de Nederlandse Rijksveldwacht. Door de bezetters genoemd de 'Marechaussee' (koninklijk kon natuurlijk niet). Slechts een enkel NSB lid werd zeer 'koeltjes' welkom geheten.
Vanaf 1943 werd het spannend. Een Spitfire piloot zou, als wraak voor zijn gevallen vader (WOI), eens het Mausoleum op de korrel willen nemen. Het zou nog veel spannender worden. Huis Doorn is door het oog van de naald gekropen dankzij de inzet van een enkeling, opdat velen nu kunnen genieten van ons aller erfgoed.
Het doet mij dan ook goed dat die enkelen op een plaquette, binnenkort, eervol herinnerd zullen worden. Maar niet alleen dat. Er is een bijzondere documentaire in de de maak. Immers, de onvoltooid verleden tijd zal nooit echt voltooid zijn.
Jaap Holwerda
jaapholwerda@gmail.com