Ludenkapel, Doorn
22 april 2026 om 09:19In gesprek met Marianne Reedijk (secretaris), Martin Roos (predikant en consulent voor het pastoraat) en Esther van Gessel (penningmeester). We zitten aan de koffie en de thee in een gezellige zaal in de Ludenkapel. De bestuursleden hebben het druk, het was lastig een geschikte datum te vinden om te komen praten over de gemeente die de Ludenkapel bezoekt. Dat heeft alles te maken met de sluiting van de Ludenkapel vanaf komende zomer.
Reedijk: ,,De Vrijzinnigen van de Ludenkapel in Doorn zijn een afsplitsing van de Parklaankerk in Driebergen. Na de Tweede Wereldoorlog zijn ongeveer honderd leden in Doorn begonnen.” In het boekje ‘Vrijzinnigen Doorn. Geschiedenis van de Ludenkapel’, staat daar veel over te lezen: De afdeling is opgericht op 11 juli 1946. De eerste leden hadden grote behoefte aan een eigen gebouw voor het houden van kerkdiensten en bijeenkomsten. De kerkdiensten werden aanvankelijk gehouden in Huis ter Drift, een kindersanatorium aan de Drift, op de plaats waar nu Huize Oranjestein staat. Een van de oprichtsters van de afdeling, mw. G. W. Fortanier-Oort, was daar directrice en zo was het mogelijk de kerkdiensten te houden in de zalen van het sanatorium. Daarna is er op nog andere plaatsen in Doorn dienst gehouden, totdat in 1950 een eigen gebouw liggende op de hoek van de Berkenweg en een in aanleg zijnde weg, welke ligt in het verlengde van de Kampweg (tegenwoordig de Ludenlaan) op 20 mei in gebruik kon worden genomen. De grond was aangekocht in 1947 en in 1950 ging de eerste spade de grond in voor de bouw. De eerste jaren had het gebouw nog geen naam. Het mooie zwart geschilderde houten gebouw werd vaak aangeduid met ‘dat rustieke houten kerkje’ of ‘kerkgebouw aan de Berkenweg, hoek Ludenlaan.’ In het boekje staat over de naamgeving: Bij het 55-jarig bestaan van het gebouw, Pinksteren 2005, kreeg het eindelijk haar naam. Na de dienst onthulde de heer J. M. Luden, naar wiens familie de Ludenlaan is genoemd, een houten bord aan de voorgevel, waarop staat: ‘LUDEN-KAPEL’. In de loop van de jaren zijn er wel restauraties aan het gebouw geweest. Zo was het bijvoorbeeld in 2012 nodig om de zijmuren van trekstangen te voorzien, om de zijwaartse druk van de zijmuren tegen te gaan. Geld werd ingezameld en de firma Boswijk zorgde ervoor dat het kerkgebouw weer veilig werd.
Wat maakt een ‘Vrijzinnige kerk’ nou zo anders dan de andere kerken in ons land. Van Gessel: ,,Dit is een ‘keuze’ kerk, iedereen maakt zelf een keuze om hiernaartoe te gaan. Vanuit alle hoeken en geloofsgemeenschappen komen hier mensen bij elkaar." In het boekje ‘Vrijzinnigen Doorn’ staat ook: 'De Ludenkapel is onderdeel van Vrijzinnigen Nederland, aangesloten bij de Raad van Kerken Nederland. We vormen een gemeenschap van mensen die op zoek zijn naar zowel oude als nieuwe wegen in religie en levensbeschouwing. Onze activiteiten vinden plaats in een vrijzinnig-christelijke en andere levensbeschouwelijke tradities; met respect voor ieders zoektocht naar eigen wegen van geloof, religiositeit en zingeving. In een open onderlinge dialoog, waarin we vanuit werkelijke aandacht en betrokkenheid elkaar inspireren en motiveren.' Desondanks gaat de Ludenkapel dit jaar sluiten.
NALATENSCHAP Van Gessel: ,,Onze voorgangers brachten en brengen altijd iets extra’s. De ene houdt erg van poëzie en dan wordt ingegaan op de diepere betekenis van een gedicht, de ander gebruikt bijvoorbeeld een cantate van Bach en zoekt daar een passend Bijbelgedeelte bij. We bekijken het geloof van allerlei kanten, dat geeft weer een heel bijzondere verdieping. Onze geloofsgemeenschap is toch weer anders dan alle andere. We voegen kunst, cultuur, poëzie en wetenschap toe aan onze bijeenkomsten.” Roos: ,,Wetenschap is ook een onderwerp dat bij ons vrijelijk geïntegreerd wordt in de preken. Wat is de invloed van de mens op de Bijbel bijvoorbeeld. Tegen welke achtergrond is het verhaal opgeschreven? Mijns inziens moet je Lucas 2, het kerstverhaal, bijvoorbeeld niet lezen als geschiedenis, maar als een pamflet tegen de Romeinen. Een bespotting van de Keizerlijke macht. De Bijbel zelf is een verhaal, geschreven door mensen uit die tijd en door het vele overschrijven zijn er ook vertaalfouten ingeslopen. Dat moeten we onder ogen zien.”
Reedijk: ,,Naast de zondagen hebben we natuurlijk huisbezoeken en in oktober is er een hutspotmaaltijd die goed bezocht wordt. Er werden ook veel lezingen gehouden en daar kwamen behoorlijk veel mensen op af. Na corona is het eigenlijk steeds minder geworden. Het is jammer, maar de activiteiten die we jarenlang hebben gedaan vallen langzaam maar zeker weg.” Van Gessel: ,,We zijn nu met 35 ‘man’ en van de ouderen onder ons heeft iedereen al eens in het bestuur gezeten. Het onderhoud van het gebouw, vroeger gedaan door leden, wordt uitbesteed. Voorheen waren er veel clubjes waardoor het werk, goed gespreid werd. Zo was er een tuinclub en voor de kinderen waren er creatieve activiteiten. Nu zijn er overigens nog wel kinderen die koster zijn op de zondag. Maar de meeste kinderen die een aantal jaren geleden nog meededen in de kapel zijn opgegroeid en studeren nu. Ze komen wel weer terug, maar dat is voor ons te laat. Dat gaan wij niet afwachten.” De Ludenkapel wordt ook door anderen gebruikt. Van Gessel: ,,Er zijn drie keer in de week yogaklassen, een andere kerkelijke gemeente kerkt hier, de Vrijmetselarij vergadert hier, het koor komt hier zingen. We verhuren de zaal ook voor een jubileum, muziekuitvoeringen, mindfulness trainingen, een leeskring en als stembureau. De nieuwe eigenaar heeft de keuze of hij deze huurders ook weer in het gebouw wil. Dat is aan hem.”
Reedijk: ,,Er zijn hier veel mooie dingen gedaan. Lange tijd hadden we een eigen boekje, toen een folder en nu…, ja, de neergang is eigenlijk heel geleidelijk aan gegaan.” Als de Ludenkapel haar laatste dienst heeft op 5 juli zit het voor Martin Roos erop, hij gaat met pensioen. Esther van Gessel wordt lid van de Parklaankerk in Driebergen, Marianne Reedijk weet het nog niet. Tot die tijd is het hard werken aan de opheffing van de kerk. De laatste dienst in de Ludenkapel zal zijn op 5 juli aanstaande. De officiële opheffingsdatum is op 1 augustus 2026. De kapel, een gemeentelijk monument, blijft staan op de hoek van de Berkenweg en de Ludenlaan.
Met dank aan Esther van Gessel, Marianne Reedijk en Martin Roos. Hetty van Hartesveldt-Bruggeman: Vrijzinnigen Doorn. Geschiedenis van de Ludenkapel (4e bijgewerkte druk, augustus 2021); (Recent) beeldmateriaal: Collectie Ludenkapel en Annet Werkhoven.
