Een hutje op de hei

17 april 2026 om 11:14

De ravage van de Darthuizer molen was een te moeilijke opgave. Ik had gehoopt dat enkele kenners van de omgeving aldaar de foto zouden weten te plaatsen. Tot en met het begin van de vorige eeuw stonden er vrijwel in alle dorpen van onze gemeente nog molens. Een voor een zijn we ze ‘kwijtgeraakt'. De molen ‘Maallust' in Amerongen heeft er ook lang slecht bijgestaan, maar gelukkig is die molen prachtig gerestaureerd en zelfs verplaatst. De molen is vandaag de dag een trekpleister voor toeristen, maar verzorgt ook nog het meel voor diverse bakkers. Het kan dus nog wel. Andere molens in de buurt zijn die uit Werkhoven de ‘Rijn en Weert', Cothen de ‘Oog in 't Zeil' en in Wijk bij Duurstede de ‘Rijn en Lek'. Allemaal nog of weer in gebruik en toegankelijk om te bezichtigen. Op de plaats waar de Darthuizer molen stond is nu een ‘Bed en Breakfast' gevestigd in de oude schuur die op het erf stond. De geschiedenis van de standerdkorenmolen uit Darthuizen loopt van 1532 (het bouwcontract is aanwezig in het familiearchief van Kasteel Zuylestein) tot 1954, toen is de molen door een zware storm getroffen en doordat de molen al in verwaarloosde toestand verkeerde moest hij afgebroken worden. De ravage is te zien op de foto. De eigenaresse van de molen was op dat moment mevrouw L.H. Stratenus, geboren Pauw van Wieldrecht. Zij verpachtte de molen. Het was de laatste standerdmolen in de provincie Utrecht, de molen heette, net als die uit Cothen: ‘Oog in 't Zeil.’ Een standerd of standaardmolen is een houten molen die richtbaar is, dat wil zeggen het wiekenkruis wordt op de wind ‘gekruid’ met behulp van de staart (ander woord voor standaard of standerd). Het kruien is het draaien van het wiekenkruis van een windmolen zodat het 'op de wind' staat gericht. Het woord kruien is afkomstig van het oorspronkelijk draaien van de standerdmolen met behulp van een soort kruiwagen. Molens waren vanaf de 16e eeuw niet meer weg te denken uit het Nederlandse landschap. Veel molens waren in bezit van een abdij, kasteel- en/of later buitenplaats eigenaren en werden verpacht aan een molenaar. Veel van deze molens waren ‘ban- of dwangmolens' de boeren uit de omgeving waren verplicht om hun graan bij die molen te laten malen en de molenaar was verplicht een deel van het meel aan de eigenaar van de molen af te staan. Werd dit niet gedaan dan volgde er een boete!
De nieuwe oude foto is van begin/midden vorige eeuw. Het hutje is al lang verdwenen, dus ik ben heel benieuwd of u de foto zult herkennen. Wat is het verhaal bij deze foto? Waar stond de fotograaf? Weet u er misschien iets over te vertellen, of heeft u persoonlijke herinneringen aan deze plek? Laat het weten! Ik ben benieuwd naar uw reacties! Die stuurt u - het liefst per mail- naar: Annet Werkhoven, info@dewerkhoven.nl