De [verhalen] blijven aangroeien
Eén kilometer dijk en zover je kunt kijken
23 juni 2021 om 11:50Tineke Booi en Leen Doeve werden in 2013 bewoners van de Langbroekerdijk. Meer en meer gingen ze onderdeel uitmaken van het gebied. Ze leerden mensen kennen en hoorden verhalen van andere bewoners en mensen die in het gebied werkzaam waren. ,,Wij vonden die verhalen interessant”, vertelt Doeve. Leen die sowieso een grote belangstelling heeft voor geschiedenis en natuurontwikkeling pikte de vele bijzonderheden van het gebied op. Daar wilde hij iets mee doen. Het boek van Joop Schaminee over 1 vierkante kilometer op Schouwen-Duivenland, gaf inspiratie. De afstand tussen de brug bij Kasteel Sterkenburg en de brug bij Kasteel Beverweerd bleek precies 1 kilometer te zijn. ,,Waarom nemen we eigenlijk niet een strekkende kilometer in plaats van een vierkante?", vroeg het stel zich af. Dat was de geboorte van het project ‘1 kilometer dijk en zover je kunt kijken’.
ZORGEN Oorspronkelijke bewoners van het gebied gaan weg. Boeren pensioneren en hebben geen opvolging. Wat komt daar voor in de plaats? Het verkeer op de Langbroekerdijk neemt gestaag toe: het is een sluiproute van Wijk bij Duurstede naar Utrecht. Maar er is meer. Hoe lopen de actuele discussies over zonneweiden en windmolens af? In hoeverre kunnen bewoners hun stem laten gelden tegen wat zij zien als landschapsvervuiling. Tineke Booi en Leen Doeve maakten zich zorgen. Daarom wilden zij zich voor het gebied inzetten. Het idee was: als je de verhalen goed over het voetlicht brengt en mensen dat horen, dan gaat het gebied meer leven. Dan ontstaat er een verbinding voor de mensen die er wonen, werken en recreëren. Vanuit een gezamenlijke liefde deze een prachtige streek, streef je naar instandhouding van cultuur en natuur: alleen zo blijft de ‘1 km dijk’ behouden!
COMMUNITY ,,Allereerst wilden we van Joop Schaminee weten of we met zijn idee aan de haal mochten gaan”, zegt Doeve. Schaminee stemde direct toe. Hij vertelde dat er van zijn boek een film was gemaakt. Zo ontstond het idee van de documentaire. Maar er was meer nodig om ervoor te zorgen dat het project zou blijven voortleven. Want als de documentaire klaar zou zijn en uitgezonden, wat dan? Daarom werd er een website ontwikkeld, waarbij mensen uit de buurt betrokken werden om een community te bouwen.
,,We wilden ook een educatieproject, want veel van die verhalen zijn ook leuk en informatief voor kinderen”, legt Booi uit. In het gebied zouden informatiepunten moeten komen waarmee recreanten het landschap kunnen lezen. En tot slot wilden de initiatiefnemers een zesdelige podcast maken met interviews en verhalen. Vijf deelprojecten om zoveel mogelijk verschillende doelgroepen bereiken.
FONDSEN Het projectplan werd op papier gezet en rondgestuurd naar gemeenten, provincies, Hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden en Landschap Erfgoed Utrecht. ,,Gelukkig kregen we een hele positieve aanbevelingsbrief van de gemeenten Bunnik en Utrechtse Heuvelrug en van Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug”, vertelt Doeve. Met deze drie aanbevelingsbrieven konden ze de boer op om fondsen te werven. LEADER, een Europees subsidieprogramma voor plattelandsontwikkeling in de breedste zin van het woord, zou de opgehaalde fondsen verdubbelen. Met onvoorwaardelijke steun van betrokken organisaties uit de buurt, uitzoekwerk en doorzettingsvermogen wisten ze het benodigde bedrag op te halen. ,,Zonder deze mensen was het ons nooit gelukt: we zijn iedereen die ons geholpen heeft heel dankbaar”, besluit Booi. In 2019 waren er genoeg fondsen verzameld en werd de subsidieaanvraag ingediend. Een half jaar later kwam het bericht dat LEADER de aanvraag had gehonoreerd.
DROOGTE Met het projectplan onder de arm stapten Booi en Doeve naar RTV Utrecht, dat enthousiast reageerde. ,,Wij zouden zorgen voor contacten met de mensen uit de buurt die mee wilden doen en wij droegen de thema’s en onderwerpen aan. RTV Utrecht ging over de vormgeving”, legt Booi uit. De omroep wilde ook de knotploegen aan het werk laten zien, maar het was inmiddels al eind maart. Officieel mag er dan niet meer geknot worden. Hoe los je dat op? Zo waren er meer onderwerpen die niet konden wachten, zoals de reigerkolonie die ook op het punt stond om te nestelen. Snel acteren en doortastendheid resulteerde in een zesdelige informatieve documentaire: over het water en de droogte. De essenhakhoutbosjes, reigerkolonie en eeuwenoude wilgen. Over de landgoederen en kastelen en hun bewoners. Over de boeren, pachtboeren en moderne boerenbedrijven. En over het ontstaan van het gebied van moeras tot cope ontginningen. Nog steeds terug te zien op TV.
PODCASTS Vijf lespakketten voor groep 7 en 8 zijn er gemaakt in samenwerking met Landschap Erfgoed Utrecht en Kunst Centraal, met veel beelden uit de documentaire. Aansprekende educatieve onderwerpen, zoals adel en landgoederen en boerenbedrijven. De website www.1kmdijk.nl staat sinds oktober 2020 online. ,,Leuk dat we daarop ook mensen en bedrijven uit dit gebied kunnen promoten”, vertelt Booi. De informatiepunten zijn bedacht in samenwerking met de Hogeschool Utrecht. De wens is dat er op twee plekken in het landschap rustpunten komen met borden die uitleg over het landschap geven. Er is nog overleg met de Provincie en Het Nationaal Park om het tot leven te blazen. Aan de podcasts wordt ook nog hard gewerkt. Booi vindt het een hele uitdaging dat goed aan te pakken. Overigens is Tineke ook te horen in de docu. Aanvankelijk uit nood geboren, omdat er geen geld was. Maar ze bleek een goede stem te hebben en het zou juist leuk zijn als zij zelf het verhaal zou vertellen.
DANKBAAR 1 Kilometer dijk en zover je kunt kijken. Het heeft Tineke Booi en Leen Doeve veel hoofdbrekens gekost, maar ze hadden het voor geen goud willen missen. Behalve de ingewikkelde subsidieaanvraag en daarmee gepaarde financieringsstress kwamen ze nauwelijks struikelblokken tegen. In 2017 ontstond hun idee en eind 2019 gooiden ze het plan de wereld in. Maar liefst negen maanden later werd de zesdelige documentaire op TV uitgezonden. Die ook nog eens door Omroep Max over wordt genomen. ,,Het was ongelofelijk veel werk, maar door de positieve reacties weten we dat we iets goeds hebben neergezet. Veel dank gaat uit naar de bewoners en geraadpleegde deskundigen, die allemaal belangeloos meewerkten. We zeiden gaandeweg het project wel eens tegen elkaar: het is niet erg als het mislukt, want we hebben zoveel leuke mensen ontmoet. Daar word je dankbaar van”, besluiten Tineke Booi en Leen Doeve.
Gesprekken over een poëzieproject in samenwerking met stadsdichter Gera Pronk en Boekhandel Jacques Baas worden gevoerd. En dat is slechts één van de vele ideeën. De verhalen over de dijk zullen nooit stoppen.
w [www.1kmdijk.nl