Meer maatwerk bij hulpvraag nodig

2 december 2020 om 08:47

'Omgekeerd denken in sociaal domein'

MAARN Omgekeerd denken in het sociaal domein. Het klinkt wellicht vreemd, maar volgens Evelien Meester is het inmiddels een bewezen strategie. Vijf jaar geleden startte zij de implementatie van deze werkwijze en inmiddels is de helft van de gemeenten getraind om de omgekeerde toets toe te passen. De methode en geleerde lessen staan in het net verschenen boek ‘Maatwerk in het sociaal domein’.

Monique José Timmermans

De kern van maatwerk in het sociaal domein is voor Meester dat iedereen die een beroep doet op een uitkering, maatschappelijke hulp of hulp bij schulden recht heeft op een oplossing op maat, die past bij de persoonlijke situatie en werkt voor de korte en lange termijn. ,,Dit lijkt logisch, maar in de praktijk wordt eerst naar de wet gekeken, zonder goed te overzien welke gevolgen dat heeft voor de persoon in kwestie. De oplossing kan dan erger zijn dan de actuele situatie.”

WETGEVING En dat terwijl volgens Meester de wet bijna altijd ruimte biedt om een andere weg te kiezen. ,,Door als eerste te kijken wat je voor de hulpvrager wil bereiken, blijkt er meer mogelijk. Het is iets meer zoeken in de wet, waarvoor inderdaad juridische kennis nodig is. Dit is de omgekeerde toets. Daarnaast is er vaak te weinig kennis over gedrag, wat motiveert mensen om vooruit te komen en wat houdt hen juist tegen.”

DOELGROEP Het boek ‘Maatwerk in het sociaal domein’ is geschreven voor de uitvoerders, dus de klantmanager, de consulenten, de schuldhulpverleners en hun leidinggevenden. Het is heel toegankelijk, ondanks de theorie die erin is verwerkt. Er staan veel voorbeelden uit de praktijk in met daarbij uitgelegd hoe de omgekeerde toets toe te passen. ,,De ervaringen van de afgelopen vijf jaar hebben mij geleerd dat de klantmanagers en consulenten andere kennis nodig hebben dan in het verleden.”

Opvallend zijn de ‘gewetensvragen’. ,,Er staan tussen de tekst vragen om de lezer bewuster te maken van zijn eigen gedrag. Door de eigen mening of gedachten op te schrijven en enkele hoofdstukken later erop terug te komen, wordt zichtbaar hoe het eigen denkproces meebeweegt. Een uitvoerder moet werken vanuit de visie van de gemeente en eigen normen en waarden uitschakelen. Een eigen opvatting zou tot willekeur kunnen leiden, terwijl het voor de hulpvrager niet uit mag maken bij wie hij aan het bureau zit.”

HOGESCHOLEN Na de boekpresentatie half november liep het storm met de bestellingen en inmiddels is de tweede druk in de maak. ,,Dat is onverwacht en geweldig”, zegt Meester. ,,We zien dat er veel bestellingen zijn vanuit adviesraden en gemeenten maar ook vanuit hogescholen. Met dat laatste ben ik heel blij. Een van mijn doelen is om het onderwerp op hogescholen meer onder de aandacht te brengen. Juist net afgestudeerde medewerkers bleken vast te houden aan traditionele werkwijzen. Ze zijn nog te onzeker om van die veilige weg af te wijken. Oefenen met de methode op school, gaat in het werk helpen.”

LAGERE KOSTEN De in Maarn woonachtige Evelien Meester hoopt dat ook de gemeente Utrechtse Heuvelrug de methode toe gaat passen. ,,De keuze voor maatwerk met deze methode leidt tot lagere kosten, maar dat mag niet de drijfveer zijn. Het is een principiële keuze om de voor een persoon best passende oplossing te zoeken. Maatwerk in het sociaal domein dus.”

Het boek 'Maatwerk in het sociaal domein' van Evelien Meester is uitgegeven door Mediawerf en te bestellen bij de boekwinkel.