Edith Hazelzet

Een boekpresentatie zonder lezers is een vreemde zaak. Daarom besloten Schotveld en Paagman er zelf een klein feestje van te maken. Gewapend met houten zwaarden, een oorkonde en een cadeautje kwamen zij naar de Driebergse boekhandel om Manda Heddema in het zonnetje te zetten. ,,Wij vinden het van ridstermoed getuigen dat je deze boekhandel in tijden van ontlezing hebt overgenomen. Meteen daarna, tijdens je verhuizing vanuit Zeeland, werd je geconfronteerd zeer onverwachte zaken zoals de coronacris en het overlijden van je man. Als dat allemaal in een manuscript zou voorkomen, dan zou de uitgever zeggen dat het wel een tandje minder mocht. Maar van een afstandje zien wij dat je je er dapper doorheen slaat. Hiervoor hebben wij zo’n bewondering dat opname in de ‘Orde van dappere ridsters’ wat ons betreft dik verdiend is,” aldus Janneke Schotveld afgelopen vrijdag in een korte speech. Behalve de oorkonde ontving Heddema een fietsreparatiesetje, want net als de dappere ridster in het boek verplaatst Heddema zich dagelijks per fiets naar haar werk.

[DIVERSITEIT] Het karakter van de ridster kwam al voor in een van de sprookjes in ‘Het kattenmannetje’. Dit was de tweede, succesvolle bundel eigentijdse sprookjes die Schotveld de afgelopen jaren uitbracht. De eerste, ‘De kikkerbilletjes van de koning’, werd door het CPNB in 2019 bekroond met een ‘Vlag en wimpel’. ,,Ik heb zelf veel sprookjes voorgelezen, maar er verschijnen eigenlijk nooit nieuwe. Daarom heb ik het genre nieuw leven ingeblazen. En deze ridster vond zelf dat er meer in zat. Ze trok haar zwaard, tufte op de grond en riep: ‘Ik wil een eigen boek!’ En dat vond Milja ook. Dus gingen we aan de slag.” 

Net als in de vorige bundels zijn de verhalen geschreven vol humor en terloopse diversiteit - nooit als probleem, maar als gegeven. Dus trouwden in de sprookjesbundels prinsessen met elkaar, krijgen twee koningen een baby met behulp van de ooievaar, en hebben de karakters in de illustraties vele huidskleuren. ,,Voor de kinderen die ik ontmoet tijdens mijn schoolbezoeken zijn dit soort zaken nooit een issue. Zij staan overal voor open.” Recent schreef Schotveld een opiniestuk in de Volkskrant waarin zij pleitte voor meer diversiteit in onderwijsmethoden en structurele aandacht voor verschillen in seksuele geaardheid op de basisscholen ,,voordat ‘homo’ een scheldwoord wordt”.

[‘OPZIJ!’] Volgens Schotveld was het echt tijd voor een boek over ridsters. ,,Ik herinner me dat in een klas die ik het ridstersprookje voorlas een jongetje zei dat ze niet bestonden. Een meisje reageerde heel fel met: ‘Echt wel. Die bestaan al heel lang!’. Onze ridster is daadkrachtig, moedig en ze heeft humor. Ze is een verbindend type. Waarom ik haar zo leuk vind? Ze vloekt en ze tuft, maar ze heeft toch een klein hartje. Dat is wat haar zo leuk maakt.” 

De bundel bevat losse avonturen die zich allemaal wel afspelen in een en dezelfde wereld. De dappere ridster is behulpzaam voor iedereen die haar nodig heeft. Soms stuit ze zelf op situaties die haar ingrijpen vergen, soms wordt ze erbij geroepen. Op haar blauwe racefiets - ‘een paard is ouderwets’ - maar wel in harnas snelt ze erheen terwijl ze roept: ,,Opzij! Opzij! Maak plaats voor mij!” Zo brengt ze loslopende standbeelden naar hun sokkel terug, spoort ze een weggelopen kind op, vangt ze tasjesdieven en kalmeert zij een onrustige reus. Het boek is de prequel van het sprookje waarin de ridster een prins redt, die vervolgens met haar wil trouwen.

[ILLUSTRATIES] Dat Milja Praagman het boek illustreerde was geen toeval. ,,Ik had bij het vorige speciaal om haar gevraagd voor het sprookje over de ridster.” ,,O dat wist ik niet eens,” reageert Praagman verrast. ,,Maar dit nieuwe boek wilde ik graag doen. Het is heel erg ‘Janneke’ vind ik, vol humor. En ik vond het heerlijk om weer met de ridster aan de slag te gaan. De illustratie die op het omslag is gekomen was mijn allereerste schets.” Ooit had Praagman net als de ridster zelf een blauwe vintage racefiets, maar eigenlijk heeft zij meer met de fiets van haar oma: ,,Die is meer dan honderd jaar oud maar fietst als een dolle. Tot drie keer toe werd de fiets gestolen, maar iedere keer vond ik hem even verderop weer terug. Volgens mij ging mijn overleden oma er gewoon voor liggen.” 

Vlak voor de coronacrisis maakten Schotveld en Praagman samen een reis naar Lissabon. Ze waren net op tijd voor de lockdown terug. ,,Eigenlijk was het boek toen al af, maar de blauwe Portugese tegeltjes die we allebei zo mooi vonden zijn de inspiratie geworden voor de schutbladen die Milja ontwierp. Die zijn op het laatste moment toegevoegd en we vinden ze prachtig.” Blauwtinten overheersen in de meeste illustraties. In de lopende tekst zijn door de vormgever ook kreten, tekeningetjes en een enkel briefje of bericht geplaatst, wat het geheel tot een rijk en vrolijk boek maakt.

[GESIGNEERD] Voor Schotveld en Praagman is de ridster echt tot leven gekomen. Ze praten over haar alsof ze elk moment over de Traay langs kan fietsen. Het woord ‘ridsterlijk’ en andere afleidingen vallen vaak gedurende het gesprek in de boekhandel. Schotveld: ,,De wereld kan wel wat ridsters gebruiken. We denken erover om er meer op te nemen in de orde. En we hopen dat deze uit het boek door veel meisjes en jongens in het hart zal worden gesloten.Bij Boekhandel Jacques Baas is een beperkt aantal exemplaren beschikbaar gesigneerd door Janneke Schotveld en voorzien van een tekeningetje door Milja Praagman.

Edith Hazelzet
Foto: Edith Hazelzet
Van Holkema en Warendorf
Foto: Van Holkema en Warendorf
Van Holkema en Warendorf.
Foto: Van Holkema en Warendorf.