,,Ik ben een beuk van 25 m hoog met een diameter 96 cm en een bladoppervlak van 947 vierkante meter,” vertelt de #TreeTag, het boompaspport, van een van de beuken. ,,Ik ben belangrijk want ik lever jaarlijks 200 dagen zuurstof voor 1 persoon en sla 47 kg CO2 op. Ik houd jaarlijks 2200 liter regenwater vast en vang 969 gram fijnstof af. In mijn leven heb ik 4218 kg koolstof opgeslagen. Dit staat gelijk aan 142.030 gereden autokilometers.” Van de 680 bomen die op de nominatie staan om gekapt te worden, zijn er 32 exact opgemeten door Pius Floris Boomverzorging en de lokale Partij voor de Dieren (PvdD) om deze gegevens te kunnen berekenen. 

Voor de honderden andere beuken werd de informatie hiervan afgeleid en ingevuld door vele vrijwilligers van Urgenda, de PvdD, GoedVolk, de Bomenridders, en Kappen met Kappen. Elke boom kreeg hiermee een eigen identiteit, waarmee volgens de actievoerende organisaties hopelijk het beeld zal veranderen over wat een boom concreet betekent voor de omgeving waarin deze staat.

BOOMCHIRURG De discussie over het nut en de noodzaak van de kap en het herstel van de Broekhuizerlaan speelt al vele jaren. Onlangs laaide deze weer op toen begin juni een persbericht verscheen van Bosgroep Midden-Nederland, adviseur van de drie particuliere eigenaren en Staatsbosbeheer, waarin een gefaseerde kap wordt voorgesteld na het verkrijgen van de benodigde vergunningen van zowel de gemeente Utrechtse Heuvelrug als de provincie Utrecht. Verspreid over twaalf jaar wordt de kap en de herplant in drie fasen uitgevoerd, is het nieuwste plan. 

Boomchirurg J’ørn Copijn sprak in januari al in in de gemeenteraad om te onderbouwen waarom hij tegenstander is van elke kap, in welke fasering ook. Volgens hem is de beukenlaan met aan beide zijden drie rijen bomen uniek in Nederland, en is het daarom ook een rijksmonument. Met zijn zestig jaar ervaring in boomonderhoud bekeek hij de 200-jarige beuken en kwam hij tot de conclusie dat de overgrote meerderheid van zo’n 650 bomen gezond is en nog wel honderd jaar mee zou kunnen. De overige bomen zijn er volgens hem slecht aan toe omdat ze niet of verkeerd zijn onderhouden. Het belang van de laan als biotoop voor flora en fauna, waaronder beschermde diersoorten, is zeer groot volgens hem. Hij bepleit een monitoring van meerdere jaren, zodat exact bekend is welke dieren, in welke aantallen, op welke plekken en welke momenten in het jaar de laan bewonen.

Artikel gaat verder na de afbeelding.

Foto: Edith Hazelzet

In vergane glorie kan soms ook schoonheid schuilgaan.

IN GESPREK In Marjan Minnesma van Urgenda, de landelijke organisatie voor een gezamenlijke en versnelde verduurzaming van Nederland, vond Copijn een praktische medestander. ,,Urgenda biedt graag oplossingen. Wat betreft deze laan willen wij graag met de eigenaren en hun adviseuren in gesprek over ons aanbod om de laan te onderhouden zodat deze behouden blijft en zijn waardevolle functie als biotoop en vastlegger van CO2 kan blijven vervullen.” 

Minnesma vergelijkt de situatie van de rijksmonumentale laan met de Amsterdamse grachtengordel: ,,Ook daar staat wel eens een minder goed onderhouden of vervallen pand tussen, maar dan zeggen we toch ook niet dat de hele gracht maar afgebroken moet worden? In vergane glorie kan soms ook schoonheid schuilgaan. Waarom moet de laan hier precies zo worden als deze ooit was? We kunnen ook accepteren dat het er anders uitziet, wanneer we daarmee de koolstofopslag en de waardevolle biodiversiteit behouden, zowel boven als onder de grond.” Ze benadrukt dat we zuinig moeten zijn op wat er nu is: ,,We hebben nog maar tien jaar om de effecten van klimaatverandering om te buigen. Houd vast wat je kunt, is ons standpunt. En waardeer wat je hebt.”

LINDES Bosgroep Midden-Nederland was vrijdag woordvoerder namens de eigenaren. Zij staan ervoor open om met hen en Urgenda om tafel te gaan om te kijken of en hoe het aanbod van Urgenda handen en voeten kan krijgen. In de radio-uitzending van Vroege Vogels van afgelopen zondag werd verteld dat er lindes worden teruggeplant in plaats van beuken. Dit feit is nieuw voor de inwoners van Leersum en wekt verbazing. Het wordt niet gezien als herstel van de laan als er een andere boomsoort komt. 

Gerard Koopmans van de Bosgroep: ,,Wij hebben in het kader van de klimaatverandering iets meer vertrouwen in winterlindes dan in beuken. We hebben hier samen met de universiteit van Wageningen naar gekeken.” Wat betreft het onderhoud vindt hij de toestand aan de Broekhuizerlaan niet heel slecht: ,,Met snoeiwerk aan bijvoorbeeld zware takken kan de laan nog 10 tot 15 jaar mee. Maar de eigenaren, die op leeftijd zijn, willen aan de samenleving een nette nieuwe laan achterlaten en zijn bereid om daar, los van subsidie, zelf substantieel in te investeren.”

 De eigenaren, die op leeftijd zijn, willen aan de samenleving een nette nieuwe laan achterlaten.

TOEVAL Tijdens de actie verschenen er ineens twee boomverzorgers met een hoogwerker op rupsbanden. Zij bleken in opdracht van het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug te werken aan het onderhoud van wandelroutes en wilden bomen langs het Hoekendaalselaantje gaan snoeien. Bij de eerste boom die zij passeerden met hun voertuig, werden echter van meerdere wortels stukken schors afgereden. Copijn noch Koopmans konden deze nodeloze beschadiging aanzien en grepen in. Er werd contact gezocht met de opdrachtgever en het werk werd in ieder geval tijdelijk stopgezet. Ook werd er op aangedrongen om met een veel kleiner model hoogwerker of handmatig het smalle wandelpaadje te snoeien.

Nadat in de loop van de middag alle media en actievoerders waren vertrokken en de rust was weergekeerd op de Broekhuizerlaan, vond er nog een bijzonder voorval plaats. Een dode beuk zonder kroon, die dienstdeed als insecten- en spechtenhotel, brak spontaan af op een meter of zes hoogte en viel in stukken uiteen over het wandelpad richting het kasteel. Niemand raakte gewond. Hoogste tijd dus dat per boom bekeken wordt welk onderhoud deze nodig heeft of dat er vervanging plaats moet vinden. Als alle partijen met dezelfde goede intenties het afgesproken overleg in gaan, dan zou dat niet lang hoeven duren.

door Edith Hazelzet

Edith Hazelzet
Foto: Edith Hazelzet
Edith Hazelzet
Foto: Edith Hazelzet
Edith Hazelzet
Foto: Edith Hazelzet
Edith Hazelzet
Foto: Edith Hazelzet