De familie Van Loon werd in 1885 eigenaar van Hydepark en rond 1890 kwamen zij ook in het bezit van de ruim 131 hectare grond waarop ’t Sand lag. Jonkvrouw Violet Thora Charlie van Loon (1902-2000), de laatste nazaat van de Van Loons die op het landgoed La Forêt en ’t Woud woonde, vertelde bij een aantal gelegenheden: ,,…de moestuin van La Forêt was de moestuin van ’t Sand en het Huis ’t Sand stond op het bergje aan het eind van de laan, nabij de moestuin.”

Ten tijde van de familie Van Loon waren beide moestuinen in gebruik, één bij Hydepark en één bij La Forêt. Na de Tweede Wereldoorlog raakte een en ander in verval. Het buitenhuis Hydepark was tijdens de oorlog geïmplodeerd en de bewoners van La Forêt, Jonkheer Louis Antoine van Loon (1862-1953) en zijn kinderen, waaronder Ada en Violet, waren al voor de oorlog op ’t Woud gaan wonen.


De vijgenkas in 2009 net voor de restauratie. - Vera Vandervessen

BARTIMEUS Na de oorlog raakte La Forêt steeds meer in verval en in 1965 werd het landgoed verkocht aan Bartiméus, een instelling voor mensen met onder andere een visuele beperking. La Forêt werd afgebroken, maar de jonkvrouwen Van Loon hadden bedongen dat zij tot hun dood in ‘t Woud (dat op het grondgebied lag van Bartiméus) mochten blijven wonen en dat ze gebruik mochten maken van de omliggende (moes)tuinen. Toen jonkvrouw Violet in 2000 overleed verwilderde de historische moestuin.

Het is een plek geworden waar ‘ontmoeting, natuur en cultuur’ centraal staan.

In 2008 werd een begin gemaakt met het restaureren van de historische moestuin en het rosarium. De moestuin paste goed in de nieuwe plannen die Bartiméus had voor terrein en cliënten. Toon van Lith in 2010: (…) ,,De financiën voor het opknappen en restaureren van de moestuin zijn gekomen van de Provincie en de Vereniging Bartiméus. De moestuin en kassen hebben voor een deel nieuwe functies. Alle kassen hebben dubbel glas, zodat we ze in de winter ook goed kunnen gebruiken. De druivenkas, buiten de ommuurde tuin, is de ‘belevingskas’. Een multifunctionele kas waar theater en muziek, maar ook workshops en lezingen worden gehouden. De perzikkas is de werkkas van de bewoners en is gekoppeld aan de activiteiten die plaats hebben in de tuin: stekken, verpotten, soep maken, bloemschikken, enzovoorts. De palmenkas en zaaikas zijn op historische manier gerestaureerd en fungeren nu als thee- en koffiehuis. (…) ,,De tuin is ook aantrekkelijk voor mensen van buiten het Bartiméus terrein. We laten zien hoe mooi de tuin is en daarnaast denken we dat het een manier is om met onze bewoners in contact te komen. Het terrein is overzichtelijk en rolstoel toegankelijk.”(…) 

In april 2011 werd de historische moestuin en het rosarium geopend. Initiator Marja Mostert: ,,Het is een plek geworden waar ‘ontmoeting, natuur en cultuur’ centraal staan. De tuin is er voor iedereen en voor elk wat wils. Echt een prachtige ontmoetingsplek waar je en passant ook bloemen kunt plukken, thee kunt drinken en groente kunt kopen.”

'HISTORISCHE THEETUIN' Dat was zo’n tien jaar geleden. Vandaag de dag is het een komen en gaan in de historische theetuin. Naast een plek waar bewoners van Bartiméus werken, lunchen en genieten van de geuren van de tuin, worden er met grote regelmaat onder andere ‘high tea’s’, lunches, bedrijfsuitjes, maar vooral ook culturele activiteiten als concerten en theatervoorstellingen georganiseerd. Gelukkig is de tuin in deze ‘coronatijd’, per 1 augustus (weer) gewoon open! Voor verkoop op woensdag en zaterdag tussen 12.30u en 16.30u. Wandelen kan elke dag, met in acht neming van de RIVM regels. Voor meer info: www.bartimeus.nl/in-de-etalage/historische-theetuin

Bronnen: A. Werkhoven: Eten van de Heuvelrug (Tweede druk, Maarn, 2012); Met dank aan de medewerkers van de Historische Theetuin.

door Annet Werkhoven