Hanny van Eerden

De huidige fysieke beperkingen hebben enorme impact op de nabestaanden. „Slechts een dertigtal kan een begrafenis of crematie bijwonen, inclusief de professionele begeleiding," bevestigt Van Zoeren. „Partners of kinderen van overledenen kiezen daarom vaak voor de aanwezigheid van de naaste familie. Dat is voor zowel henzelf, als vrienden en buren een pijnlijke keuze. Wie komt, kan verder niemand omarmen.

Ook hebben risicogroepen angst. Zij blijven steeds vaker weg van uitvaarten. Nog ingrijpender is het als er sprake is van coronabesmetting, quarantaine, of opname op een IC. Dan kunnen zelfs naaste familieleden niet aanwezig zijn bij de uitvaart."

[MASSALE RESPONS] Toch is de steun in moeilijke dagen niet minder groot, volgens Van Zoeren. „Uitvaarten hebben weliswaar een ander karakter, maar genereren nog steeds massale respons. Dat hangt wel af van wat de nabestaanden willen en waarvoor zij anderen uitnodigen. Zelf ben ik nog steeds voorstander van persoonlijk contact - met inachtneming van 1,5 meter afstand - mits er geen sprake is van besmetting bij de overledene en/of de nabestaanden. Vrienden en kennissen willen graag, op zoveel manieren als zij kunnen bedenken, blijk geven van hun medeleven. Dat betekent dat soms velen op de voorgeschreven onderlinge afstand langs, soms langere uitvaartroutes staan, bloemen, kaarten en lange brieven laten bezorgen en veelvuldig skypen of bellen. Mensen verzamelen zich ook rond het huis van de overledene of rond de begraafplaats, die zij niet op kunnen gaan. Ik merk dat hun deelneming goed overkomt." Van Zoeren zet zich maximaal in voor de uitvoering van nieuwe ideeën op dit gebied. 

„Iedereen moet zijn respect kunnen betonen aan een geliefde die is heengegaan en deelneming kunnen overbrengen aan de nabestaanden," zegt hij. „Wij kennen - binnen de voorgeschreven normen - eigenlijk geen limiet."

[MAARTENSKERK] Van Zoeren maakt bij uitvaarten vaak gebruik van de 900 jaar oude Maartenskerk en de Koningshof in Doorn. „Hier hebben we niet alleen de ruimte, maar ook alle faciliteiten om onder corona-omstandigheden zowel gelovigen als niet-gelovigen een sfeervolle uitvaart - met steunbetuigingen na afloop - te bieden op 1,5 meter onderlinge afstand. Nabestaanden nodigen hier ook mensen uit om de livestream te volgen. Wie daaraan gehoor geeft, draagt eveneens bij aan het afscheid. Opbaren doen we nog steeds, maar nu met niet alleen kundige, maar ook optimaal beschermde specialisten."

[REALISTISCH] Ds. Andries den Besten van de Dorpskerk Maarsbergen werkt regelmatig samen met Van Zoeren. „Het valt mij op dat nabestaanden realistisch zijn en begrip tonen voor de corona-omstandigheden," zegt hij. ,,Telefonische gesprekken kunnen in moeilijke perioden ook een handreiking bieden. Meer dan dat en het leiden van de afscheidsdienst kan ik momenteel niet doen. De risico's zijn te groot. Verder probeer je woorden te geven aan deze vreemde tijd, zonder daarop te focussen. Kansen voor een bijzonder afscheid met muzikale en andere bijdragen zijn er nog steeds en dat afscheid blijft centraal staan."